فتوگرامتری یا نقشه برداری هوایی ( photogrammetry) چیست :

فتوگرامتری علم و هنر تعیین موقعیت، اندازه و شکل اشیاء از طریق تحلیل نتایج بدست آمده از عکس‌ها آنالوگ و دیجیتال می­باشد.

• علم: مرتبط با ریاضیات کاربردی، فیزیک، شیمی و کامپیوتر
• هنر: اپراتور ماهری که تصویرها مناسب را از طریق عکاسی و فیلم برداری بدست می­ آورد.

دسته بندی فتوگرامتری بر پایه فاصله از اجسام:

1-فتوگرامتری برد کوتاه:

در این نوع از فتوگرامتری اجسام معمولا در فاصله کمتر از 100 متر قرار دارند هدف از انجام آن تهیه مدل های سه بعدی و نزدیک به واقعیت برای آنالیز های متفاوت است. نقششه برداری با پهپادها نمونه ای از برد کوتاه ها می باشند.

در مقالات آینده به تشریح دقیق این مسئله خواهیم پرداخت.

2-فتوگرامتری زمینی:

در این دسته هواپیما در فاصله نزدیک به سطح حرکت می کند و عکس‌ها دقیقا شفاف را جهت تهیه نقشه ها با مقیاس بزرگ تهیه میکند.

در ایران نیز بعضا از این نوع نقشه برداری هوایی استفاده شده است.

3-فتوگرامتری هوایی:

در این نوع فاصله پروازی بین 500 تا 1500 متر را در برمیگیرد و برای نقشه های پوششی معمولا استفاده می شود.

4-فضایی:

تازه ترین شیوه می باشد که تهیه نگاره‌ها با استفاده از ماهواره ها با دقت بسیار بالا صورت می گیرد.

تحولات دستگاه­ های تبدیل در نقشه برداری هوایی:

فتوگرامتری آنالوگ:

در این نوع از نگاره‌ها و سیستم های آنالوگ برای عملیات تبدیل عکس به نقشه استفاده میشود.

اپتیکی (نوری):

در داخل دستگاه زوج عکس­های آنالوگ (کاغذی) را قرار می­ گیرند و اپراتور با استفاده از یک استریوسکوپ که شامل لامپ سبز و لامپ قرمز است، شروع کار به سه بعدی دیدن تصویرها می کند.

با توجیه شدن عکس­ها توسط اپراتور، دستگاه با استفاده از روزنه روشن (Platen mark) شروع کار به ترسیم نقاط شناور بر روی نقشه می­نماید.

برای این تبدیل همیشه عکس‌ها سیاه و سفید نیاز است و باید در اتاق تاریک این تبدیل رخ دهد.

مکانیکی:

در این دستگاه برای برقراری شرط همخطی از میله­ های فلزی استفاده می­شود.

بدین صورت که کاربر با یک استریوسکوپ نگاره‌ها آنالوگ را نسبت به هم توجیه می­نماید، در این هنگام میله­ های فلزی متصل به هم بر روی کاغذ ترسیم نقاط شناور را ترسیم می­نمایند.

محصولات یا کاربرد نقشه برداری هوایی:

تولید نقشه:

یکی از اهداف این علم تهیه نقشه دو بعدی از عوارض یا زمین می­باشد.

مدل ارتفاعی زمین ( DEM ) :

در این نگاره‌ها درجه خاکستری هر پیکسل سایز نشان دهنده عدد ارتفاعی آن نقطه نسبت به سطح آب­های آزاد می­باشد.

مدل رقومی زمین ( DTM ) :

در این تصویر مدل ارتفاعی زمین بدون عوارض مصنوعی نمایش داده می­شود.